Het penseelzwijn of rivierzwijn (Potamochoerus porcus) is een zoogdier uit de familie van de varkens (Suidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Sus porcus in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus.[2] Het penseelzwijn komt voor in de wouden van West- en Centraal-Afrika. In Oost-Afrika woont zijn nauwe verwant, het boszwijn (Potamochoerus larvatus).